ارزش آدمها بعد از مرگ؛ چرا مردهها عزیز میشوند؟:
روانشناسان این پدیده را «سوگیری قدردانی پس از مرگ» مینامند: مغز برای کاهش ناهماهنگی شناختی بعد از فقدان، خاطرات منفی را پاک میکند و مثبتها را برجسته میکند. بنابراین عزتِ مرده، بازتاب نیازِ روانیِ زندههاست، نه ارزش واقعیِ او. این دقیقاً همان مکانیسمی است که بعد از فاجعههای جمعی هم دیده میشود؛ ستایشِ کسانی که در زمان حیات نادیده گرفته شدند. آیا گریههای جمعی برای مردهها، جبرانِ بیاعتناییِ دیروز نیست؟
راهکار:
این نگاه را میشود از زاویهای دیگر دید: بزرگداشت بعد از مرگ، نه ریا، که مرهمی برای وجدان بازماندگان است؛ تلخ ولی طبیعی.