متن های تاریخی / جدیدترین متن تاریخی [مرداد 1405]

یادبود بزرگمردان و شیرزنان: راهشان ادامه دارد:

تحقیقات روان‌شناسی نشان می‌دهد یادآوری قهرمانان، «حافظه جمعی» را تقویت کرده و تاب‌آوری گروه را در برابر بحران افزایش می‌دهد. این فرایند در فرهنگ‌های باستانی نیز برای بقای ارزش‌های اجتماعی استفاده می‌شد. آیا در زندگی روزمره‌اتان از این الهام‌ها برای عبور از سختی‌ها بهره می‌برید؟

راهکار:

این متن یادآور این است که شجاعت فقط در میدان جنگ نیست، در انتخاب‌های روزمره هم خود را نشان می‌دهد. هر قدم کوچک در مسیر درست، ادامه‌ی همان راه است.

شعر میهنی: از کوروش تا خلیج فارس:

شگفت‌انگیز است که منشور کوروش، که در این شعر به آن اشاره شده، نخستین سند حقوق بشر در جهان است با قدمت ۵۳۹ پیش از میلاد. این استوانه گلی آزادی‌های مذهبی و حقوق اقوام را تضمین می‌کرد و الهام‌بخش منشور ملل متحد بوده است. آیا می‌دانستید که این سند در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود و هر سال هزاران ایرانی برای دیدن آن سفر می‌کنند؟

راهکار:

این شعر به نمادهای اسطوره‌ای و تاریخی ایران اشاره دارد. برای درک عمیق‌تر، مطالعهٔ شاهنامه فردوسی و کتاب‌های تاریخ ایران باستان (مانند «تاریخ ایران» از پروفسور آرتور پوپ) می‌تواند غنای معنایی این ابیات را دوچندان کند.

مبارزه دیرینه زنان برای یک زندگی معمولی:

آیا می‌دانستید که در قرن ۱۹ میلادی، در بسیاری از کشورها، زنان از نظر قانونی «محجور» محسوب می‌شدند و حق رأی یا مالکیت نداشتند؟ هنوز هم در ۲۰۲۴، زنان در بعضی کشورها برای رانندگی، تحصیل یا حتی خروج از خانه بدون محرم می‌جنگند. این نبرد نه برای امتیاز، که برای ابتدایی‌ترین حقوق انسانی است. سوال اینجاست: چرا هنوز باید بجنگند؟

راهکار:

«زندگی معمولی» تعریفش برای هر زن متفاوت است؛ شاید مبارزه اصلی تغییر همین تعریف است، نه فقط رسیدن به آن.

داستان واقعی دزیره؛ از عشق نافرجام تا تاج‌گذاری در سوئد:

دزیره کلاری نه تنها نامزد اول ناپلئون بود، بلکه بعدها با یکی از مارشال‌های او ازدواج کرد و ملکه سوئد شد. جالب اینجاست که نوادگانش هنوز بر تخت سوئد نشسته‌اند. پس شاید «مال تو نبودن» ناپلئون بدترین چیز نبود. آیا این تغییر سرنوشت رو نمادین نمی‌بینید؟

راهکار:

این جمله رو میشه از زاویه‌ای دیگه نگاه کرد: دزیره کلاری بعد از جدایی از ناپلئون، با ژان باتیست برنادوت ازدواج کرد و ملکه سوئد شد. گاهی شکست در عشق، راه رو برای سرنوشتی بزرگ‌تر باز می‌کنه.

تبریک روز ارتش مبارک:

ارتش هخامنشیان (سپاه جاویدان) اولین ارتش حرفه‌ای جهان با ۱۰۰۰۰ سرباز بود که حتی پس از مرگ فرمانده هم جایگزین فوری داشت. این ساختار نظامی الگویی برای سپاه اسکندر و امپراتوری روم شد. آیا می‌دانید کدام کشورها هنوز از تقسیم‌بندی ده‌هزارتایی هخامنشیان استفاده می‌کنند؟

قسم به خون یاران: ایستادگی بی‌پایان:

خون‌سوگند در تاریخ انسان‌ها قدمتی چند هزار ساله دارد. از قبایل اسکاندیناوی که با مخلوط کردن خون در یک کاسه سوگند می‌خوردند تا شین‌سن‌های فئودال ژاپن. جالب اینکه پژوهش‌های نوروساینس نشان می‌دهد که آمیختن نمادین خون (مثل دست دادن با دست خونی) فعالیت آمیگدالا را کاهش می‌دهد و حس یکپارچگی گروهی را تقویت می‌کند. سوال برای شما: آیا تعهدی که با چنین نمادهای قوی گره خورده باشد، در دنیای مجازی امروز هم همان قدرت را دارد؟

راهکار:

این جمله تداعی‌کنندهٔ سوگندهای تاریخی مثل «تا آخرین نفس» است. یک لایهٔ روانشناختی: تعهد جمعی وقتی با مراسم (مثل قسم خوردن) گره می‌خورد، احتمال شکستن آن را تا ۷۰٪ کاهش می‌دهد. برای عمق‌بخشی، می‌توانی یک بیت از اشعار حماسی فارسی مثل شاهنامه که وفاداری را ستایش می‌کند به عنوان تکمله اضافه کنی.

رنج سی ساله فردوسی برای احیای زبان فارسی:

آیا می‌دانستید فردوسی در شاهنامه عمداً از واژگان عربی استفاده نکرد تا زبان فارسی را از سلطهٔ عربی نجات دهد؟ این حماسه ۵۰٬۰۰۰ بیت دارد و شاعر آن ۳۰ سال رنج کشید، اما پادشاه زمان (محمود غزنوی) پاداش نداد. در نهایت، همان زبان‌گرایی فردوسی باعث شد فارسی امروز ریشهٔ ساسانی داشته باشد نه عربی. تا چند درصد واژگان روزمره‌تان عربی است؟

راهکار:

این بیت، فراتر از یک افتخار ملی، یادآور هزینه‌ای است که برای حفظ هویت پرداختیم. اگر امروز به فارسی حرف می‌زنیم، یک قرن تلاش شخصی پشتش است. چقدر خودمان برای پاسداری از زبان‌مان وقت می‌گذاریم؟

معنی بیت «من ایرانم و تو عراقی چه فراقی»؛ جدایی دو همسایه:

آیا می‌دانستید که مرز امروزی ایران و عراق در سال ۱۹۷۵ با عهدنامه الجزایر ترسیم شد، در حالی که تا پیش از آن شهرهای زیارتی مثل کربلا و نجف عملاً بخشی از حوزه فرهنگی ایران بودند؟ این فراق نه فقط جغرافیایی، بلکه زبانی و آیینی است: در عراق هنوز هم لهجه‌های فارسی‌تبار در استان‌های مرزی شنیده می‌شود. جالب این که در دوران صفویه، بسیاری از روحانیون عراقی در اصفهان درس می‌خواندند و برعکس. این بیت انگار از دل تاریخ چند لایهٔ ایران‌شهر بیرون آمده. سوال به جامعه: به نظر شما این احساس فراق، ریشه در جنگ تحمیلی دارد یا در سرنوشت مشترک هزار سالهٔ دو ملت؟

راهکار:

این بیت به جدایی دو سرزمین با ریشه‌های مشترک اشاره دارد. می‌توان آن را به عنوان نمادی از پیوندهای فرهنگی عمیق در برابر مرزهای سیاسی تفسیر کرد: مثلاً شباهت‌های زبان‌شناختی فارسی و عربی در عراق، یا میراث مشترک بین‌النهرین و ایران باستان.

شعر داغداری و استواری: قامت خم نشده:

تحقیقات روان‌شناسی نشان می‌دهد سوگ جمعی می‌تواند «رشد پس از ضربه» (Post‑Traumatic Growth) را فعال کند: افراد حس همبستگی، قدردانی و هدف جدید پیدا می‌کنند. انگار همین «خم نشدن قامت» دقیقاً مکانیزم بقای روانی یک ملت است. آیا خون‌خواهی در این بافت، نوعی بازسازی عزت نفس جمعی نیست؟

راهکار:

این مصراع‌ها حس مقاومت بعد از فقدان را به تصویر می‌کشند. اگر نگاهت به «خون‌خواهی» است، شاید بتوانی آن را به «احیای ارزش‌هایی که برای آنها سوگواری می‌کنی» بدل کنی – تلاشی برای زنده نگه داشتن یاد نه انتقام.

شهید ایران و عراق؛ فراقی که تاریخ را رقم زد:

در جنگ ایران و عراق، حدود ۵۰۰ هزار نفر از دو طرف جان باختند و از سلاح‌های شیمیایی استفاده شد. نکته‌ی حیرت‌انگیز: پس از جنگ، بسیاری از اسیران عراقی در ایران ماندند و زندگی جدیدی ساختند. آیا می‌توان فراتر از مرزها به انسانیت فکر کرد؟

راهکار:

این بیت ساده یادآور این حقیقت است که مرزهای سیاسی هرگز نمی‌توانند پیوندهای انسانی را به طور کامل قطع کنند. شاید بتوان از زاویه‌ای دیگر نگاه کرد: چه فراقی‌ها که در دل تاریخ به وصل‌های ناگهانی تبدیل شده‌اند.

لر بودن: پز نیست، اصالتمه:

آیا می‌دونین قوم لر از کهن‌ترین اقوام ایرانی با گویش‌ها و آداب خاص خودشونه؟ تحقیقات نشون داده که افتخار به هویت قومی باعث افزایش عزت نفس و تاب‌آوری میشه. شما چه ویژگی‌ای از فرهنگ لر رو بیشتر دوست دارین؟

راهکار:

یک قدم جالب: می‌تونی با کاوش در تاریخ، موسیقی و پوشاک سنتی لرستان، این افتخار رو ملموس‌تر کنی.

حقایق شگفت‌انگیز ایران: از پرشیا تا یخچال‌های باستانی:

یخچال‌های بدون برق ایرانی (یخچال) با سیستم بادگیر و زیرزمینی کار می‌کردند و دمای داخل را حتی در تابستان تا صفر درجه نگه می‌داشتند. این فناوری هزار سال قبل از اختراع برق، مهندسی دقیق و درک عمیق از ترمودینامیک را نشان می‌دهد. جالب اینجاست که قدیمی‌ترین فرش جهان (پازیریک) متعلق به قوم سکایی است ولی طرح‌های هخامنشی دارد – آیا واقعاً ریشه‌اش ایرانی است یا تجارت فرامرزی؟

راهکار:

برای دیدن لاله‌های وحشی، اوایل بهار به دامنه‌های زاگرس یا کوه‌های آذربایجان سفر کنید – زیستگاه‌های بکر و فراموش‌نشده.

قدیمی‌ترین کشور جهان: تاریخ ایران باستان:

حقیقت جالب: هرچند ایران باستان به خاطر امپراتوری‌های بزرگ معروف است، اما مفهوم «ایران» به عنوان یک کشور واحد و یکپارچه تا دوره صفویه شکل نگرفت. پیش از آن، سرزمین‌های ایرانی اغلب تحت حکومت‌های محلی یا امپراتوری‌های چندقومیتی بودند. این نشان می‌دهد هویت ملی چگونه در طول قرن‌ها ساخته می‌شود.

راهکار:

برای غنی‌تر کردن این پست، می‌توانید به تأثیر ایران بر ریاضیات و نجوم جهان باستان اشاره کنید؛ مثلاً اختراع عدد صفر در ایران.

تضاد هویتی: فرزند حیدر یا فرزند کوروش؟:

جالب است بدانید که منشور کوروش بزرگ نخستین سند حقوق بشر شناخته می‌شود، درحالی که حکومت علوی نیز بر عدالت اجتماعی تأکید داشت. اما در تاریخ ایران، این دو سنت فکری گاه به عنوان نمادهای دو هویت رقیب به کار رفته‌اند. این جمله دقیقاً به همین دوگانه اشاره دارد. آیا واقعاً باید یکی را انتخاب کرد؟

راهکار:

این جمله به شکاف تاریخی بین هویت ایرانی باستان و هویت اسلامی اشاره دارد. می‌توان آن را به پرسشی عمیق‌تر تبدیل کرد: آیا این دو هویت لزوماً در تضادند یا می‌توانند در یک روایت ملی واحد تلفیق شوند؟ مثلاً مطالعهٔ تطبیقی عدالت در اندیشهٔ کوروش و امام علی می‌تواند پاسخ جالبی باشد.

پیروزی مدافعان وطن با ایمان به خدا در تاریخ:

آیا می‌دانستید که در روان‌شناسی، «سوگیری تأییدی» باعث می‌شود انسان‌ها تنها شواهدی را ببینند که باور قبلی‌شان را تأیید می‌کند؟ مثلاً کسانی که به پیروزی حتمی حق باور دارند، شکست‌های موقت را نادیده می‌گیرند. این پدیده در طول تاریخ باعث شده بسیاری از جنبش‌ها با وجود شکست اولیه، سرانجام به هدف برسند. آیا این همان «امید استراتژیک» است که در میدان نبرد کاربرد دارد؟

راهکار:

این جمله یک باور عمیق تاریخی-مذهبی را بیان می‌کند. می‌توان آن را با ذکر مثال عینی (مثلاً دفاع مقدس) بسط داد: «در جنگ تحمیلی نیز مدافعان با همین ایمان پیروز شدند، اما ریشه پیروزی در ترکیب ایمان و استراتژی نظامی بود.»

شعار خیبر خیبر یا صهیون؛ نماد مقاومت:

واقعه خیبر در سال ۷ هجری رخ داد و مسلمانان ۷ قلعه مستحکم یهودیان را فتح کردند. جالب این‌جاست که عدد ۷ در این نبرد نمادین است: ۷ قلعه، ۷ روز محاصره، و ۷ مرحله. امروزه این شعار با همان ساختار عددی، بازتولید هویت تاریخی برای مبارزات معاصر است – پیوندی میان گذشته اسطوره‌ای و حال سیاسی.

راهکار:

این شعار فراتر از یک عبارت تاریخی، یک بیانیه هویتی و همبستگی با آرمان فلسطین است. اگر به دنبال تحلیل عمیق‌تر هستید، ریشه‌های آن در فتح خیبر و بازتولید نمادینش در گفتمان مقاومت را بررسی کنید.

حقایق شگفت‌انگیز خرچنگ نعل اسبی و خون آبی آن:

خون آبی خرچنگ نعل اسبی حاوی سلول‌هایی است که در حضور باکتری لخته می‌شوند. به همین دلیل از آن در تست واکسن‌ها و داروها استفاده می‌شود. این موجود زنده‌ی ۴۵۰ میلیون ساله، هنوز هم یکی از حیاتی‌ترین ابزارهای پزشکی مدرن است. آیا به نظر شما تکامل این ویژگی تصادفی بوده؟

راهکار:

نکته تکمیلی: خون این خرچنگ به دلیل داشتن آمبوسیت، تنها منبع طبیعی برای تشخیص اندوتوکسین‌های باکتریایی است. هر سال میلیون‌ها خرچنگ برای این منظور خون‌گیری می‌شوند، ولی محققان به دنبال جایگزین مصنوعی هستند.

معنی و مفهوم بیت چو ایران نباشد تن من مباد:

آیا می‌دانستید مفهوم 'وطن' در شاهنامه، قرن‌ها قبل از شکل‌گیری دولت‌های مدرن، یک هویت فرهنگی و زبانی را تعریف می‌کند؟ این بیت یکی از قدیمی‌ترین اسناد از 'هویت ملی' در جهان است. این حس تعلق چه تفاوتی با میهن‌پرستی امروزی دارد؟

راهکار:

این بیت، فراتر از یک شعر، یادآور پیوند عمیق هویت و سرزمین است. شاید بتوان آن را آینه‌ای از تعلق خاطر هر ایرانی به ریشه‌هایش دانست.

پاسخ نادر شاه به ترک کشور در جنگ: ریشه در خاک:

جالب است که در زیست‌شناسی، پدیده‌ای به نام «هم‌بستگی ریشه‌ای» (Root cohesion) وجود دارد که درختان با شبکه ریشه‌ای خود خاک را نگه می‌دارند و مانع فرسایش می‌شوند. نادر شاه دقیقاً همین استعاره را برای وطن به کار برده: نه فقط ایستادگی، بلکه نگه‌داشتن خاک هویت. آیا امروز هم این ریشه‌ها در مواجهه با بحران‌های مدرن کارایی دارند؟

راهکار:

این نقل‌قول، حس تعلق به سرزمین را فراتر از ترس از تهدید نشان می‌دهد. برای کاربرانی که احساس مشابهی دارند، پیشنهاد می‌شود داستان‌های محلی یا خاطرات خانوادگی از ایستادگی در بحران‌ها را به اشتراک بگذارند تا این ریشه‌ها ملموس‌تر شوند.

شوخی با بوی سجیل و خرمشهر:

پژوهش‌های روان‌شناسی نشان می‌دهد طنز سیاه درباره ترومای جمعی، مانند جنگ، در واقع راهی برای کاهش اضطراب و بازپرداخت خاطرات تلخ است. جالب اینکه مغز انسان در مواجهه با تهدید مرگ، از طنز به عنوان مکانیزم دفاعی استفاده می‌کند. اما سؤال اینجاست: آیا این شوخی‌ها خطر عادی‌سازی خشونت را ندارند؟

راهکار:

این شوخی نشان می‌دهد چگونه خاطرات تلخ ملی به ماده‌ای برای طنز تبدیل می‌شوند – بدون کاهش اهمیت تاریخی، بلکه با زنده نگه‌داشتن آن در قالبی جدید.

مصر مراسم سالگرد محمدرضا پهلوی را لغو کرد؛ ورود رضا پهلوی ممنوع:

جالب اینجاست که مسجد الرفاعی خودش آرامگاه پدر محمدرضا پهلوی، رضاشاه، هم هست. مصر در دهه ۱۹۸۰ میلادی حتی به شاه مخلوع پناهندگی داد و حالا پس از ۴۰ سال، نمادهایش را پس می‌زند. این چرخش سیاسی دقیقاً شبیه بازی «خرس تشریفاتی» در دپارتمان‌های وزارت خارجه است: هر دولت جدید، میز را جابه‌جا می‌کند. سوال: آیا این تصمیم پیامی به ایران امروز دارد یا فقط یک ژست داخلی مصری؟

راهکار:

خبر مثل یه طنز تلخ تاریخی میمونه. بد نیست یه نگاهی بندازی به قطع روابط ایران و مصر بعد از انقلاب؛ ریشه‌های این لج‌بازی سیاسی قدیمی‌تر از اون چیزیه که فکر می‌کنی.

لغو مراسم سالگرد محمدرضا پهلوی در مصر و ممنوعیت ورود رضا پهلوی:

آیا می‌دانستید ممنوعیت ورود شخصیت‌های سیاسی به کشورها یک ابزار دیپلماتیک کهن است؟ مثلاً در ۱۹۷۹ الجزایر از ورود شاه ایران ممانعت کرد. این تصمیم مصر نیز در بستر روابط حساس ایران و مصر معنا پیدا می‌کند. چه عواملی باعث می‌شود کشورها چنین محدودیت‌هایی اعمال کنند؟

راهکار:

برای درک بهتر زمینه این تصمیم، مطالعه تحولات روابط ایران و مصر پس از انقلاب ۱۳۵۷ و نقش ژئوپلیتیک منطقه مفید است.

بزرگترین تشییع تاریخ: گزارش الجزیره از مراسم تشییع آیت‌الله خامنه‌ای:

تخمین جمعیت در تجمعات عظیم، علمی آمیخته با خطاست. روش‌های شبکه‌بندی و تراکم‌سنجی هوایی ۲۰ تا ۳۰٪ خطا دارند. رکوردهای پیشین: تشییع «سی. ان. آنادورای» هند ۱۹۶۹ با ۱۵ میلیون و تشییع آیت‌الله خمینی ۱۹۸۹ با ۸ تا ۱۰ میلیون. چگالی انسانی در اوج فشردگی به ۶ نفر در متر مربع می‌رسد—یعنی شانه‌به‌شانه و سکون مطلق. جالب اینکه رکوردهای گینس برای تشییع، اغلب بر مبنای گزارش رسمی دولتی است نه راستی‌آزمایی مستقل.

راهکار:

برای درک بهتر، بد نیست بدانید تخمین جمعیت در تشییع‌های بزرگ معمولاً با اختلاف زیاد میان منابع رسمی و مستقل همراه است؛ مثلاً تشییع آیت‌الله خمینی ۸ تا ۱۰ میلیون و تشییع آنادورای ۱۵ میلیون نفر گزارش شده. تحلیل عکس‌های هوایی می‌تواند ارقام دقیق‌تری ارائه دهد.

مقایسه سرنوشت رهبر و شاه: کارما در تاریخ ایران:

آیا می‌دانستید که مفهوم 'کارما' که در این متن به کار رفته، ریشه در روانشناسی 'جهان عادلانه' دارد؟ تحقیقات نشان می‌دهد که مغز انسان تمایل دارد برای ایجاد نظم ذهنی، رویدادها را به خوبی یا بدی افراد نسبت دهد. این پدیده 'سوگیری جهان عادلانه' نام دارد و اغلب باعث ساده‌سازی تاریخ می‌شود. آیا ما در تحلیل تاریخ، قربانی این سوگیری می‌شویم؟

راهکار:

به جای مقایسه ساده، می‌توان به این فکر کرد که چگونه تاریخ توسط روایت‌های مختلف شکل می‌گیرد و هر روایت، بخشی از حقیقت را بازتاب می‌دهد.

اتحاد ایران در برابر تجزیه؛ نقل‌قول طنزپرداز:

اثر دشمن مشترک در روانشناسی: تهدید خارجی، وحدت داخلی را تقویت می‌کند. در تاریخ ایران، حمله اعراب در قرن هفتم باعث همبستگی ایرانیان و شکل‌گیری هویت ملی شد. اما آیا این اتحاد پس از رفع تهدید پایدار می‌ماند؟

راهکار:

این جمله را می‌توان به‌عنوان نمادی از «اثر دشمن مشترک» بازنویسی کرد: دشمنان ایران با حماقت خود، بزرگترین مهره‌های اتحاد ملی شده‌اند.

شهربانو؛ مادر امام سجاد و دختر آخرین پادشاه ساسانی:

آیا می‌دانستید که منابع تاریخی در مورد سرنوشت شهربانو بسیار متناقض هستند؟ برخی او را همان «شهرناز» یا «شاه زنان» می‌دانند و حتی برخی روایت‌ها مرگ او را در زمان اسارت در کربلا ذکر کرده‌اند. این تناقض‌ها نشان می‌دهد که تاریخ، خصوصاً در مورد زنان برجسته، چقدر دستخوش بازنویسی و تفسیرهای سیاسی-مذهبی شده است. سوالی که مطرح می‌شود: چرا منابع اولیه شیعه (قرن سوم) بر حضور و نقش شهربانو تأکید کرده‌اند اما منابع اهل سنت سکوت کرده‌اند؟

راهکار:

برای اطلاعات دقیق‌تر می‌توان به کتاب «دلائل الامامه» و منابع تاریخی مانند تاریخ طبری مراجعه کرد. همچنین اختلاف‌نظرها درباره نام و نسب شهربانو نشان‌دهنده پیچیدگی روایت‌های تاریخی در دوره گذار از ساسانی به اسلامی است.

پسرانی که در برابر گلوله ایستادند:

تحقیقات علوم اعصاب نشان داده که در لحظات بحرانی، بخش پیش‌پیشانی مغز که مسئول همدلی و بقای گروه است، فعال‌تر از نواحی خودخواهانه عمل می‌کند. یعنی ایستادن جلوی گلوله نه فقط شجاعت فردی، بلکه یک واکنش غریزی برای حفاظت از جمع است. آیا این نشانه‌ای از هوش جمعی نهفته در انسان‌ها نیست؟

راهکار:

این جمله را می‌توان این‌طور بازنویسی کرد: شاید این پسرها هرگز بالای برج نرفتند، اما خودشان به برجی از ایستادگی تبدیل شدند. برجی که در برابر گلوله‌ها خم نشد.

بزرگترین تشییع تاریخ با ۱۵ میلیون نفر به نقل از فایننشال تایمز:

بزرگترین اجتماعات انسانی معمولاً در مراسم مذهبی یا سیاسی شکل می‌گیرند. مثلاً تشییع گاندی ۲ میلیون نفر داشت، پاپ ژان پل دوم ۴ میلیون نفر. اگر عدد ۱۵ میلیون درست باشد، این رکورد با فاصلهٔ عجیبی شکسته می‌شود. اما نکتهٔ جالب: آیا فایننشال تایمز این آمار را از یک منبع رسمی ایران نقل کرده یا تخمین خودشان است؟

راهکار:

این خبر حاوی اشتباه تاریخی است. آیت‌الله خامنه‌ای در قید حیات هستند و چنین مراسمی برگزار نشده. احتمالاً منظور تشییع آیت‌الله خمینی در سال ۱۳۶۸ بوده که با حضور میلیونی برگزار شد. برای صحت‌سنجی به منابع معتبر مراجعه کنید.