تاریخ با خون نوشته میشود نه با جوهر:
در شیمی، جوهر مخلوطی از رنگدانه و حلال است که بهراحتی پاک میشود. اما خون، سلولهای قرمز، پلاسما و آهن دارد - همان عنصری که در هستهٔ ستارگان ساخته میشود. هر قطره خون تاریخ را با مادهٔ کیهانی پیوند میزند: هزاران سال پیش، فاتحان بینالنهرین الواح گلی را با نوک استخوان شخم میزدند تا اولین 'متنهای خونین' را حک کنند. آیا کسی تا به حال نوشتهای با جوهر ساخته است که هموزن یک قطره خون باشد؟
راهکار:
شاید منظور این است که تاریخ رسمی همیشه با روایت قدرتمندان نوشته میشود، اما خونِ قربانیان حقیقت نانوشتهای است که هرگز در جوهر نمیگنجد. میتوان به جای تأسف، پرسید: کدام روایت امروز را با خون مینویسیم بدون آنکه در کتابها بیاید؟