لیاقت دیگران

خودت را به خدا بسپار و دیگران به لیاقتشان:

خودت را به خدا بسپار، دیگران به لیاقتشان:

آیا می‌دانید روانشناسان به این «تقسیم کانون کنترل» می‌گویند؟ باور به اینکه خودمان را به نیروی درون بسپریم (توکل) و دیگران را به پیامد اعمالشان. جالب اینجاست که این دقیقاً برعکس رفتار اکثر ماست: ما معمولاً خود را کنترل می‌کنیم و دیگران را قضاوت. اما رها کردن دیگران، آرامش عجیبی دارد تا حالا امتحانش کرده‌اید؟

راهکار:

این جمله دعوتی است به پذیرش عدم قطعیت. در روانشناسی به این «رها کردن کنترل» می‌گویند که اضطراب را کاهش می‌دهد. پیشنهاد: هر شب سه چیزی که خارج از کنترلتان است را بنویسید و ذهنی رها کنید.

دلیل بدی من از لیاقت تو؟ | نگاهی روانشناختی به سرزنش:

به نظرم این جمله نشون‌دهنده یه مکانیزم دفاعی به اسم «فرافکنی» هست. طبق نظریه فروید، آدم‌ها وقتی نمی‌تونن تقصیر رو بپذیرن، اونو به دیگران نسبت می‌دن. جالب اینجاست که تحقیقات جدید نشون می‌ده فرافکنی می‌تونه به طور ناخودآگاه توی روابط سمی نقش داشته باشه. سوالی که پیش میاد اینه: آیا واقعاً اون آدم لیاقتش رو نداشته یا این یه داستان‌سازی ذهنیه برای فرار از مسئولیت؟

راهکار:

نگاه جالبیه، ولی همونطور که می‌دونیم، روانشناسی می‌گه آدم‌ها معمولاً رفتارهای دیگران رو به شخصیتشون نسبت می‌دن (سوگیری عامل) و رفتارهای خودشون رو به موقعیت. شاید یه قدم جالب این باشه که برگردی ببینی خودت چقدر توی اون موقعیت نقش داشتی؟ اینجوری قدرت انتخاب دوباره به دست میاری.

بزرگترین اشتباه: فکر کنیم همه لیاقت خوبی ما را دارند:

آیا می‌دانستید که در روانشناسی، به این پدیده «سوگیری تقارن» می‌گویند؟ انسان‌ها به طور طبیعی فرض می‌کنند دیگران هم مثل خودشان فکر و عمل می‌کنند. این باعث می‌شود انتظار داشته باشیم خوبی ما با خوبی جبران شود. اما واقعیت این است که افراد مختلف ارزش‌ها و ظرفیت‌های متفاوتی دارند. سوالی که پیش می‌آید: آیا باید خوبی کردن را مشروط کنیم؟

راهکار:

شاید لازمه نگاهت رو عوض کنی: خوبی کردن به دیگران اشتباه نیست، بلکه انتخاب درست مخاطب و تعیین حد و مرزهاست. بزرگ‌ترین درس اینجاست که یاد بگیری به کی و چقدر خوبی کنی، نه اینکه کلاً خوبی نکنی.

چرا نباید بیش از لیاقت دیگران محبت کرد؟:

در روانشناسی شناختی، قانون «یِرکس-دادسون» می‌گه هر کارایی یک سطح بهینه از برانگیختگی داره – محبت زیاد هم مثل استرس بیش از حد، عملکرد رو خراب می‌کنه. جالبه بدونید در نوروساینس، مغز انسان برای دریافت پاداش نامتناسب، دوپامین را تنظیم مجدد می‌کنه و باعث بی‌تفاوتی می‌شه. آیا این یعنی «اندازه‌گیری» در عشق، یک مکانیزم بقا تکاملیه؟

راهکار:

این جمله اشاره به یک اصل روانشناختی داره: «اثر زیاده‌روی» - وقتی بیش از ظرفیت فرد بهش محبت یا منابع بدی، نه تنها قدردانی نمی‌کنه، بلکه ارزش رو هم پایین میاره. پیشنهاد می‌کنم این بیت رو به یاد بیار: «به اندازه دهان، لقمه بگذار / که هر کس را به اندازه‌ای ست پیمانه».