حرف معروف خاورمیانه: یا بجنگ یا برو کنار بذار ما بجنگیم:
در منطق ارسطویی به این گزاره «قیاس ذوحدین جعلی» میگویند: محدود کردن واقعیت به دو انتخاب درحالیکه گزینههای دیگر فراوانند. در خاورمیانهی باستانی، این تیپ حرفها کارکردی آیینی داشت و نوعی ابراز «غیرت قبیلهای» بود. جالب اینجاست که از منظر نظریهی بازیها، وقتی هر دو طرف این جمله را بگویند، مدل به «بازی جوجه» تبدیل میشود—مسابقهای که برنده کسی است که کمتر عقلسالم داشته باشد. شما در میز مذاکرهی خود چند گزینه بیشتر میبینید؟
راهکار:
این جمله مصداق «دوگانه نادرست» در روانشناسی است؛ واقعیت محدود به دو گزینهی جنگ یا کنار رفتن نیست. در فرهنگهای قبیلهای خاورمیانه، این ذهنیت اغلب راهحلهای سوم (مذاکره، ائتلاف موقت، عقبنشینی استراتژیک) را نادیده میگیرد. شاید دقت در همین نقطهکور، امتیاز واقعی را رقم بزند.