شیاطین روی زمین

معنای جمله «جهنم خالی است و تمام شیاطین اینجا هستند»:

جالب است بدانید این جمله از نمایشنامهٔ «طوفان» شکسپیر است، جایی که جادوگر پروسپرو می‌گوید: «جهنم خالی است و تمام شیاطین اینجا هستند.» او به خدمتکار خود اشاره دارد – یعنی این باور که شر درون خود انسان‌هاست، نه جای دیگر. پژوهش‌های روانشناسی اجتماعی نشان می‌دهد وقتی فاجعه‌ای رخ می‌دهد، ذهن ما برای کاهش اضطراب، «یک دشمن بیرونی» می‌سازد (سوگیری اسناد خصمانه). شاید این جمله کهنه‌تر از آن چیزی است که فکر می‌کنیم: در متون کهن ایران باستان هم آمده که اهریمن از آسمان به زمین کوچ کرد. آیا واقعاً شیاطین درون ما ریشه دارند یا فقط برچسبی برای رفتارهای ناخوشایند دیگران است؟

راهکار:

این جمله از نمایشنامهٔ طوفان شکسپیر (پروسپرو) است؛ مفهومش اینه که بدی‌ها و ظلم‌ها دیگر محصول نیروهای فراطبیعی نیستند، بلکه کاملاً انسانی‌اند. شاید اگر به‌جای سرزنش دنیا، به انتخاب‌های خودمون نگاه کنیم، داستان متفاوت بشه.