مقصر دانستن دیگران

چرا بعضی آدم‌ها دنبال مقصر می‌گردند نه حقیقت؟:

در روان‌شناسی به این «خطای اسناد بنیادین» می‌گویند: خطای دیگران را به شخصیت‌شان نسبت می‌دهیم، اما خطای خودمان را به شرایط. مغز برای کاهش دردِ ناهماهنگی شناختی، مقصر را سریع‌تر از دلیل پیدا می‌کند؛ آمیگدال در یک‌دهم ثانیه تهدید را تشخیص می‌دهد ولی قشر پیش‌پیشانی برای یافتن حقیقت به چند ثانیه زمان نیاز دارد. پس سرزنش کردن از نظر عصب‌شناسی ارزان‌تر از فهمیدن است. آیا تا حالا شده مقصر را قبل از حقیقت پیدا کنید؟

راهکار:

این جمله یک دیدگاه تازه می‌طلبد: اگر کسی دنبال مقصر می‌گردد، در واقع دارد از دیدن سهم خودش در ماجرا فرار می‌کند؛ حقیقت، برخلاف مقصر، هیچ‌وقت برای تحقیر کسی نمی‌آید.

مشکل از مردم است؛ تغییر نکردن خود:

در روان‌شناسی «خطای بنیادین اسناد» می‌گوید رفتار دیگران را به شخصیتشان نسبت می‌دهیم و رفتار خودمان را به شرایط؛ همین مکانیزم باعث می‌شود «مشکل از مردمه» طبیعی به نظر برسد. جالب اینکه مغز برای حفظ خودانگاره، تغییر را آخرین گزینه می‌بیند.

راهکار:

این جمله بیشتر شبیه یک سپر است تا یک حقیقت مطلق: وقتی میگوییم مشکل از مردم است، در حال محافظت از هویت خودمان هستیم. تصویر تازه این است: تغییر نکردن کامل، قفل کردن در برابر دنیاست؛ اما میشود همان آدم ماند و فقط واکنش‌ها را بازتنظیم کرد.

کسی که دیگران را مقصر اشتباهات خود میداند:

تغییر تو تقصیر من نیست؛ مرز مسئولیت در رابطه:

این جمله دقیقاً به «خطای اسناد بنیادین» اشاره دارد؛ ما اشتباهات خود را به شرایط بیرونی ربط می‌دهیم اما رفتار دیگران را به شخصیت‌شان نسبت می‌دهیم. جالب است که مغز ما برای حفظ عزت نفس، خود را قهرمان داستان زندگی‌اش می‌بیند و تغییر دیگران را «خیانت به نسخه‌ی اولیه» تلقی می‌کند. آیا تا به حال شده کسی بابت تغییری که در شما رخ داده، شما را مقصر بداند؟

راهکار:

این متن یک مرز هوشمندانه بین مسئولیت اعمال خود و دیگران ترسیم می‌کند. برای تکمیل آن، می‌توانید به این نکته اشاره کنید که در روانشناسی، «اسناد بیرونی» مدام باعث می‌شود تقصیرها گردن دیگران بیفتد، اما بلوغ عاطفی یعنی پذیرش سهم خودمان در هر رابطه.