آدم بی ارزش

بغض کن گریه کن دق کن اما با آدم بی ارزش درد دل نکن:

تعصب بیهوده برای آدم های بی ارزش:

ارزش دادن به آدم بی‌لیاقت؛ عطر زدن به سطل زباله:

در روان‌شناسی اجتماعی به این پدیده «خطای هزینه هدر رفته» می‌گویند؛ مغز برای توجیه سرمایه‌گذاری قبلی، منابع بیشتری خرج می‌کند. از طرفی گیرنده‌های بویایی قوی‌ترین مسیر مستقیم را به حافظه هیجانی دارند؛ ترکیب عطر و زباله در مغز «ناهماهنگی شناختی» می‌سازد که دقیقاً همان حس تلخ این جمله است. شما کدام ظرف را اشتباه عطر زدید؟

راهکار:

این استعاره بوی تند حقیقت را دارد؛ اما شاید سطل زباله هم روزی بازیافت شود. فرق است بین هدر دادن ارزش و صبر برای کسی که ظرفیت آن را دارد.

وقتی حس می‌کنی مثل خاک با تو رفتار می‌کنند:

تحقیقات نشان می‌دهد درد طرد اجتماعی همان مناطق مغزی را فعال می‌کند که درد فیزیکی. این استعاره از خاک و خاک‌انداز دقیقاً به‌همین حس اشاره دارد: جامع‌ای که افراد «بی‌فایده» را دور می‌ریزد. آیا شما هم تجربه کرده‌اید که یکباره حس کنید قابلیت تعویض دارید؟

راهکار:

این استعاره از جامعه‌ای می‌گوید که انسان‌ها را بر اساس سودمندی قضاوت می‌کند. شاید بهتر باشد به جای انتظار تغییر دیگران، خودت ارزشت را بدانی و جایی نمانی که خاکی بودنت را یادآوری می‌کنند.

خرج کردن احساسات و عشق روی آدمهای بی‌ارزش:

هشدار: معاشرت با آدم بی‌ارزش و کاهش ارزش خود:

در روانشناسی اجتماعی، پدیده‌ای به نام «تأثیر ارزیابی» (Evaluation Appraisal) وجود دارد که نشان می‌دهد چگونه قضاوت‌های مکرر دیگران می‌تواند برداشت ما از ارزش ذاتی خودمان را تغییر دهد. این یک نفوذ شناختی است، نه یک حقیقت. آیا تا به حال متوجه شده‌اید که پس از قطع یک رابطه سمی، حس «ارزشمندی» شما به تدریج بازمی‌گردد؟

راهکار:

این احساس، یک مکانیسم روانشناختی شناخته‌شده به نام «درونی‌سازی» است. وقتی مدام در معرض قضاوت یا بی‌ارزش‌شماری دیگران قرار می‌گیریم، ممکن است ناخواسته آن صفات را جزئی از هویت خود بدانیم. تمرین «تفکیک» (Separation) می‌تواند کمک‌کننده باشد: بنویسید کدام احساسات متعلق به شماست و کدام‌ها بازتابی از رفتار طرف مقابل است.