آیا زیبایی چشمان ژوزفین ارزش اشکهای اوژنی را داشت؟:
ناپلئون در نامههایش به ژوزفین از «عشق دیوانهوار» نوشت، اما اوژنی (ملکهای که نسل بعد از او آمد) در دفتر خاطراتش از «گریههای شبانه» سخن گفته. جالب اینجاست که هر دو زن به یک مرد — با فاصلهٔ نیم قرن — عشق ورزیدند. این سوال، پارادوکس ارزشگذاری احساسات را برملا میکند: آیا میتوان لذت یک نگاه را با اشکهای سالها بعد مقایسه کرد؟ چرا عشق همیشه با رنج گره خورده است؟
راهکار:
این سوال تاریخی-عاطفی را میتوان با نگاهی روانشناختی بازتعریف کرد: «زیباییِ یک رابطه، در نگاه اول ممکن است ارزشمند باشد، اما هزینههای پنهان آن گاهی در نسل بعد ظاهر میشود.» شاید عمق ماجرا در این باشد که هر عشقی، سهمی از اندوه دارد.