آلبر کامو: گناهی که به ما یاد دادند مقصر باشیم:
در روانشناسی، این پدیده «شرم سمی» نام دارد: تفاوت بین «من کار بدی کردم» (گناه سالم) و «من بد هستم» (شرم سمی). کامو اینجا مرز میان گناه عینی و سرزنش سیستمی را نشان می‌دهد. جالب است که در نوروساینس، شرم مزمن بخش پیش‌پیشانی مغز را کوچک می‌کند و مدار ترس را فعال نگه می‌دارد. آیا جامعه‌ای که مدام حس گناه تزریق می‌کند، در واقع شهروندانی می‌سازد که از پرسش‌گری می‌ترسند؟
راهکار:
این جمله به یک پدیده روانشناختی به نام «گناه آموخته‌شده» اشاره دارد: وقتی کودک مدام سرزنش می‌شود، حس گناه را بدون نیاز به خطای واقعی درونی می‌کند. برای رهایی، می‌توانی از خود بپرسی: «آیا شواهد عینی برای این حس گناه وجود دارد؟» یا «اگر بهترین دوستم جای من بود، آیا او را مقصر می‌دانستم؟»