تاریخ با خون نوشته شد یا جوهر؟:
نوشتن تاریخ با خون یک استعارهٔ ریشهدار است. طبق آمار، در قرن بیستم بیش از ۱۰۰ میلیون نفر قربانی جنگها شدند، اما بیشتر کتابهای تاریخ با جوهر روی کاغذ نوشته شدهاند. این تضاد نشان میدهد که حافظهٔ تاریخی همیشه از چشم بازماندگان روایت میشود. آیا تا به حال فکر کردهاید که تاریخِ «بیخون» چه شکلی میشد؟
راهکار:
این جمله یادآور تناقضی جذاب است: مورخان با جوهر مینویسند، اما تاریخ اغلب با خون رقم خورده. شاید بهتر باشد به روایتهای فراموششدهٔ قربانیان نگاه کنیم، نه فقط فاتحان.