تاریخ با خون نوشته میشود، نه با جوهر:
آیا میدانستید که قدیمیترین لوحهای گلی بینالنهرین با خط میخی نوشته شدهاند و اغلب برای ثبت غنائم جنگی و فتوحات استفاده میشدند؟ خون همان جوهر واقعی است: هر امپراتوری بر استخوانهای میلیونها انسان بنا شده. حتی «اعلامیه حقوق بشر» مدرن هم پس از دو جنگ جهانی و قتل عامهای بیسابقه به قید خون امضا شد. حقیقت این است که تمدن بشری روی لایهای از اسکلتها شکل گرفته. سوال: آیا میتوان آینده را با جوهر مهربانی نوشت یا سرنوشت محتوم خون است؟
راهکار:
این جمله به رنج و خشونت نهفته در شکلگیری تاریخ اشاره دارد. میتوان آن را به مفهوم «تاریخنگاری روایت بازندگان» گسترش داد: آیا تاریخ را همیشه قدرتمندان مینویسند یا قربانیان هم صدا دارند؟