رفتار گوسفندی

سرزنش قربانی در ضرب‌المثل گرگ و گوسفند:

پدیده «باور به جهان عادلانه» (Just-world hypothesis) یک خطای شناختی است: ما برای حفظ حس کنترل، فکر می‌کنیم قربانیان لیاقت سرنوشت خود را دارند. در طبیعت، گرگ به گوسفند حمله می‌کند چون غریزه دارد، نه به خاطر ضعف گوسفند. آیا تا حالا این دام ذهنی را در خود دیدی؟

راهکار:

گاهی گرگ به گوسفند حمله می‌کند چون گرگ است، نه به خاطر رفتار گوسفند. قربانی را سرزنش نکنیم.

سرزنش قربانی: تحلیل جمله گرگ و گوسفند:

دانشمندان رفتارشناسی این پدیده رو «جانبداری از عامل قدرت» می‌نامند: ذهن ما برای حفظ حس کنترل، تقصیر را به قربانی می‌اندازد. جالب اینجاست که در آزمایش‌های میدانی، گرگ‌ها گوسفندانی را که رفتار تسلیم‌آمیز دارند بیشتر هدف قرار می‌دهند، نه کمتر! پس این جمله از نظر زیست‌شناسی هم اشتباه است. آیا این باور در واقع بهانه‌ای برای توجیه خشونت نیست؟

راهکار:

این جمله یک باور اشتباه روانشناختی به نام «فرضیه جهان عادل» رو ترویج میده که در آن افراد تقصیر را به گردن قربانی می‌اندازند. در حقیقت، رفتار قربانی (حتی اگر meek باشد) علت حمله نیست؛ گرگ‌ها به دلیل غریزه شکار حمله می‌کنند، نه به خاطر رفتار طعمه. برای آگاهی بیشتر، مفهوم «victim blaming» را جستجو کنید.

اگر گرگ حمله کرد تقصیر خودته:

سرزنش قربانی: اگر گرگ حمله کند تقصیر کیست؟:

در روانشناسی به این پدیده «فرضیه جهان عادل» می‌گویند؛ یعنی تمایل ذهنی ما به باور این که افراد لیاقت سرنوشتشان را دارند. این مکانیزم دفاعی باعث می‌شود قربانیان را سرزنش کنیم تا احساس امنیت کاذب داشته باشیم. تحقیقات نشان می‌دهد این باور در جوامع نابرابر بیشتر دیده می‌شود. آیا شما تا به حال این حس را تجربه کرده‌اید؟

راهکار:

این جمله نمونه‌ای از «سرزنش قربانی» (Victim Blaming) است. در روانشناسی ثابت شده که رفتار قربانی عامل خشونت نیست، بلکه تصمیم و انتخاب مهاجم است؛ این باور نادرست ناشی از «فرضیه جهان عادل» است.