نتیجه بد خوبی

محبت کردیم، مصیبت دیدیم: یک پارادوکس تلخ:

تحقیقات علوم اعصاب نشان می‌دهد مغز ما هنگام انجام کار نیک همان دوپامینی ترشح می‌کند که در مصرف مواد مخدر آزاد می‌شود؛ یعنی محبت کردن ذاتاً اعتیادآور است. اما این سیستم پاداش اغلب با واقعیت اجتماعی همخوانی ندارد – چون دیگران لزوماً بازخورد هم‌ارزشی نمی‌دهند. اینجاست که «مصیبت» از ناهماهنگی بین انتظار نوروشیمیایی و واقعیت بیرونی زاده می‌شود. آیا می‌توانیم بدون انتظار بازخورد از دیگران، همچنان به محبت کردن ادامه دهیم؟

راهکار:

این بیت تلخ، روایتگر یک پارادوکس قدیمی است: «انتظار پاداش برای نیکی». در روانشناسی به این «ناهمسانی شناختی» می‌گویند؛ وقتی عملی که با نیت خیر انجام می‌دهیم، نتیجه‌ای عکس بدهد، ذهن برای حفظ آرامش به دنبال توجیه می‌گردد. شاید بتوان این جمله را نه یک پایان، که شروع داستانی دانست که راوی هنوز «چرا»ی آن را کشف نکرده است.

نتیجه خوبی بی دلیل همیشه برعکس است:

پشیمانی از خوبی: چرا این اتفاق می‌افتد؟:

یک حقیقت علمی: وقتی کار خوبی می‌کنید، مغز دوپامین و اکسی‌توسین ترشح می‌کند. اما اگر آن خوبی بی‌پاسخ بماند، سطح کورتیزول بالا می‌رود و حس پشیمانی ایجاد می‌کند. به این پدیده 'ناهماهنگی شناختی ناشی از نوعدوستی' می‌گویند. آیا جامعه ما قدردانی را بلد است؟

راهکار:

این جمله نشان‌دهندهٔ یک چرخهٔ خطرناک است: خوبی نادیده گرفته شده → پشیمانی → کاهش مهربانی. پس قدردانی، کلید شکستن این چرخه است.