ظاهر با خدا، باطن یا خدا؛ نگاهی به ریاکاری مذهبی:
در روانشناسی اجتماعی، این وضعیت «نفاق اخلاقی» نامیده میشود: افراد نهتنها رفتار غیراخلاقی خود را توجیه میکنند، بلکه اغلب با نمایش دینداری ظاهری، برای خود «اعتبار اخلاقی» میخرند. آزمایشهای بِرسون نشان میدهد وقتی افراد احساس پاکی اخلاقی میکنند، احتمال رفتار متضادشان بیشتر میشود؛ چون مغز آن را جبرانشده میپندارد. این یعنی تظاهر به خوبی، گاهی دقیقاً مجوز بد شدن میشود. شما کدام را بیشتر باور میکنید: نمایش یا عمل؟
راهکار:
این تضاد را میتوان با مفهوم «خودِ نمایشی» در نظریه گافمن دید: ما در صحنهی اجتماع نقشی بازی میکنیم که لزوماً با پشتصحنه هماهنگ نیست. همین جملهی کوتاه، یک مینیاتور از شکاف بین اجرا و واقعیت است.