موش فاضلاب و مگس

حکایت موش فاضلاب و مگس‌ها؛ طنز تلخ تعریف بی‌جا:

در روان‌شناسی اجتماعی به این وضعیت «اتاق پژواک» می‌گویند؛ جمعی با معیارهای مشترکِ پایین، بازخورد مثبت همدیگر را چنان تقویت می‌کنند که واقعیت بیرونی بی‌اثر می‌شود. آزمایش‌های اَش نشان داد افراد حتی در برابر شواهد روشن، برای تأیید جمع پاسخ غلط را تکرار می‌کنند. اینجا موش فاضلاب فقط از پاکیزگی نمی‌گوید؛ مگس‌ها با دست‌زدن، هنجار تازه می‌سازند: پاکیزگی یعنی هماهنگی با گنداب، نه نبود آلودگی.

راهکار:

این تصویر، چرخه تأیید در محیط‌های بسته را نشان می‌دهد: وقتی معیارها پایین باشند، تشویق‌ها هم بی‌ارزشاند. تشویق مگس‌ها برای موش، بیش از آنکه نشانه پاکیزگی باشد، نشانه هم‌سطحی و هم‌بوییدن محیط است.