حقایقی که میشود فهمید ولی نمیشود فهماند:
در فلسفه ذهن به این «شکاف تبیینی» میگویند: میتوانی درد را تجربه کنی، اما هیچ جملهای محتوای کیفی آن را به کسی که تجربه نکرده منتقل نمیکند. آزمایش فکری «اتاق مری» جکسون دقیقاً همین است؛ دانشمندی که همهچیز را درباره رنگ میداند، با اولین دیدن قرمز چیزی میفهمد که هیچ متن علمی به او نداده بود. زبان بستهبندی دانش است، نه خودِ معرفت زیسته.
راهکار:
این مرز همان جایی است که زبان به تجربه میبازد؛ شاید برای همین است که هنر و شعر اختراع شدند تا آنچه ناگفتنی است را منتقل کنند.