غم بی یار

ای جان؛ بی‌یار نخواهمت از تن بیرون شو:

در روان‌شناسی، طرد شدن از سوی معشوق همان نواحی مغزی درد فیزیکی را فعال می‌کند؛ یعنی «بی‌یار بودن» برای مغز با سوختگی یا شکستگی واقعی یکی است. در سنت عرفانی اما «جان» را نه روح، بلکه نفسِ خودخواه می‌دانند و خطاب «از تن بیرون شو» دعوت به ترک منِ کوچک است. اگر معشوق استعاره از معنا باشد، این بیت یک دستور شناختی برای بقاست، نه وداع.

راهکار:

در ادبیات عرفانی، «یار» اغلب استعاره از خودِ حقیقی یا معناست؛ پس این بیت را می‌توان جور دیگر خواند: جانی که از معنا تهی شود، خودش زندان است.