تاریخ مینویسد؛ داستان ما تاریخساز میشود:
تاریخ فقط ثبت نمیکند؛ هر نسل گذشته را بازنویسی میکند. در مصر باستان، فراعنه نام پیشینیان را از سنگنوشتهها میتراشیدند و روایت رسمی را ویرایش میکردند. حافظه جمعی هم هر بار مثل پازل بازسازی میشود، نه پخش دقیق. پس تاریخسازی یعنی آگاهانه وارد ویرایش روایت شدن.
راهکار:
میتوان این بیت را اینطور بازخوانی کرد: تاریخ اول روایتِ برندههاست، اما روایتهای کوچک و ناگفته هم بالاخره از حاشیه به متن میآیند. هر بار که «ما» را به جای «آنها» میگذاری، مرز بین تاریخنویسی و تاریخسازی را جابهجا میکنی.