بازگشت به اشتباه

چرا آدم‌ها به اشتباهاتشان برمی‌گردند؟:

در روان‌شناسی به این «تکرار اجباری» می‌گویند؛ فروید معتقد بود آدم‌ها ناخودآگاه موقعیت‌های آسیب‌زا را بازآفرینی می‌کنند تا بر آن‌ها مسلط شوند. اما یافته‌های علوم اعصاب تیزتر است: مغز هنگام خطا، «سیگنال خطای پیش‌بینی» تولید می‌کند و دوپامین دقیقاً برای پیش‌بینی‌های نادرست ترشح می‌شود؛ یعنی مدار پاداش با «اشتباه کردن» روشن می‌شود، نه با درست بودن. هر بار به صحنه برمی‌گردی، داری به مغزت می‌گویی آن خاطره هنوز حل‌نشده است. چرا ذهن برای حل معما به همان نقطه‌ای برمی‌گردد که جواب را گم کرده؟

راهکار:

این جمله بیش از آنکه درباره‌ی «اشتباه» باشد، درباره‌ی «ناتمامی» است؛ آدم به اشتباهش برنمی‌گردد، به راه‌حلِ ناکام برمی‌گردد. بازگشت، نشانه‌ی جست‌وجو است؛ کافی است این بار به جای تکرار، نقشه‌ی دیگری بردارد.