شاخ شدن سگها؛ طنز تلخ رامکردن گرگها:
«اثر کبرا» میگوید وقتی برای مهار یک تهدید پاداش تعیین کنی، ممکن است خودِ آن تهدید بازتولید شود: در هندِ استعماری برای کشتن مار کبرا جایزه گذاشتند، مردم کبرا پرورش دادند و پس از لغو جایزه، مارها را رها کردند و جمعیت کبرا چند برابر شد. در زیستشناسی هم «سندرم اهلیسازی» نشان میدهد هر بار گرگ را رام کردیم، موجودی نئوتنیک و وابستهتر به نام سگ ساختهایم؛ حالا سگِ بهظاهر حاشیهای جسورتر شده است. کنترل، همیشه نقطهی کور میسازد.
راهکار:
این جمله را میتوان نسخهی وارونهی «تهدید بزرگ، جسارت حاشیهایها» خواند؛ وقتی تمرکز روی رامکردن گرگ است، سگهای نزدیکتر فرصت شاخشدن پیدا میکنند. میتوانی از همین ایده برای تحلیل رفتار جمعی استفاده کنی: هر جا کنترل روی یک هدف دشوار شد، حاشیهها را هم رصد کن.