عاقل بودن در شهر دیوانگان: اوج دیوانگی:
پدیدهی «ناآگاهی جمعی» دقیقاً همین است. در پژوهشها مشخص شده که گاهی ۸۰٪ از یک گروه، رفتاری را در خفا رد میکنند اما در جمع تظاهر به پذیرش میکنند، چون گمان میکنند دیگران واقعاً قبول دارند. نتیجه: جامعهای که ظاهراً «دیوانه» است ولی در باطن، همه میدانند که این دیوانگی ساختگی است. حال سؤال: اگر در شهر دیوانگان، همه تظاهر به دیوانگی کنند، عاقل کیست؟
راهکار:
این پارادوکس عمیقاً در روانشناسی اجتماعی ریشه دارد: وقتی اکثریت دچار خطای ادراکی شوند، اقلیت هوشیار «دیوانه» به نظر میرسد. نمونهی واقعی: در آزمایش همرنگی اش، ۷۵٪ افراد نظر اشتباه جمع را پذیرفتند تا تنها نمانند. پرسش تازه: اگر همهجا را دیوانگان احاطه کرده باشند، نشانهی سلامت روان، شاید همان «دیوانگی» باشد؟