۱۸ و ۱۹ دی

تبریک روز پسر به یاد دوستان از دست رفته:

در تقویم ایران، ۱۸ و ۱۹ دی ماه، روزهای ملی «پسر» و «برادر» هستند که از سال ۱۳۹۹ به رسمیت شناخته شدند. این روزها با هدف تقویت نقش‌های اجتماعی و خانوادگی مردان جوان ایجاد شده‌اند. آیا در فرهنگ‌های دیگر هم روزهای مشابهی برای پسران وجود دارد؟

طنز تلخ: 18 و 19 دی روزهای بی‌خدا:

آیا می‌دانستی در فرهنگ روم باستان به روزهایی که هیچ دادگاهی تشکیل نمی‌شد «دیِس نُن» (Dies Non) می‌گفتند؟ یعنی روزهایی که الهه‌ها هم تعطیل بودند. اینجا تو با شوخی به همان حس تراژیک–کمیک رسیده‌ای: روزهایی که حتی خدا هم نبود تا به داد برسد. روانشناسان می‌گویند طنز تلخ مکانیزمی برای غلبه بر بی‌معنایی است. حالا سؤال: اگر قرار باشد یک روز تقویم را «بدون خدا» اعلام کنی، کدام روز را انتخاب می‌کردی؟

راهکار:

این نگاه طنزآمیز به روزهای تلخ می‌تواند جرقۀ یک داستان کوتاه باشد: تصور کن در آن دو روز چه اتفاقاتی افتاد که حتی خدا هم نبود! شاید یک ماجرای فانتزی یا طنز تلخ بنویسی.

انتخاب بین سه غم: امید، ۱۸ دی و سربازان ایرانشهر:

تحقیقات علوم اعصاب نشان می‌دهد که مغز هنگام مواجهه با چند غم هم‌زمان، در «شبکه پیش‌فرض» خود دچار سردرگمی می‌شود و انتخاب بین آن‌ها تصمیم‌گیری را سخت‌تر می‌کند. جالب این که گریه کردن در انسان‌ها منحصربه‌فرد است – هیچ حیوان دیگری از روی احساس اشک نمی‌ریزد. این مکانیسم اجتماعی برای همدلی و التیام جمعی طراحی شده. آیا انتخاب بین غم‌ها خود نوعی فرار از مواجهه با ریشهٔ مشترکشان نیست؟

راهکار:

شاید این سه غم درواقع یک غم‌اند: غم نابرابری که در امید نافرجام، در اعتراض سرکوب‌شده و در جان‌های از دست رفته تکرار می‌شود. به جای انتخاب، می‌توانی غم مشترک را فریاد بزنی.

نوادگان آتش‌زنان خیمه‌های حسین؛ از عاشورا تا ۱۹ دی:

پس از واقعه‌ی عاشورا، سپاه یزید به خیمه‌های بازماندگان حسین بن علی آتش زد؛ زنان و کودکان وحشت‌زده در میان شعله‌ها گریختند. این صحنه به نماد نهایی ستم در تاریخ تشیع بدل شد. نکته‌ی مهندسی‌شده‌ی متن اینجاست که آتش‌زدن خیمه‌ها نه یک حادثه، که نشان یک خصلت در سپاه ظلم است. آیا این طنز تلخ تاریخ نیست که آتش‌افروزان امروز، وارث همان ستمگران دیروزند؟

راهکار:

شاید این سروده نه از نسب، که از تکرار چرخه‌ی خشونت تاریخی پرده برمی‌دارد و به ما نشان می‌دهد که هنوز در محاصره‌ی شعله‌ها، دوباره کربلایی دیگر می‌سوزد.