زنده بودن به خاطر دیگران؛ روایت خستگی از زندگی:
در روانشناسی به این حالت «دلیل زیستن بیرونی» میگویند؛ پژوهشی در دانشگاه بریتیش کلمبیا نشان داد احساس مسئولیت در برابر دیگران یکی از قویترین سپرها در بحرانهای ناامیدی است، حتی وقتی معنای شخصی فروپاشیده. لویناس میگفت «من» در برابر چهرهٔ دیگری مسئول است؛ دیگری میتواند تنها دلیل ادامهٔ من باشد. سؤال: اگر آن «همه» سکوت کنند، چه میماند؟
راهکار:
میشود جمله را برعکس خواند: اصرارِ «همه» یعنی نبودنِ تو برایشان قابل تحمل نیست؛ پس این زنده بودن نه از جنس اجبار، بلکه از جنس تعلقهایی است که هنوز پاره نشدهاند. فقط معنا از بیرون تحمیل میشود، نه از درون؛ و همین نقطهٔ شکست است.