خیال و جمال در شعر مولانا؛ از تصور تا دیدن زیبایی:
در علوم اعصاب، وقتی چیزی را «تصور» میکنی، همان شبکههای بینایی مغز فعال میشوند که هنگام دیدن واقعی؛ یعنی خیال برای مغز نوعی دیدن است. مولانا اینجا از «خیال» پلی میزند به «جمال»؛ در سنت ابنعربی، خیال توهمِ توخالی نیست، بلکه برزخی بین معنا و صورت است. پس اگر خیالِ او اینقدر دلرباست، خودِ جمال باید چه باشد؟
راهکار:
این بیت را میتوان معکوس خواند: اگر زیباییِ خیال اینقدر دلرباست، پس «خیال» برای مولانا آینهی معشوق است، نه پرده. با این دید، شعر از یک توصیف ساده به یک درس معرفتشناسی عرفانی تبدیل میشود.