حکایت موش فاضلاب؛ طنز گزندهای از خودفریبی و تأیید اشتباهی:
در روانشناسی به این پدیده «توهم برتری اخلاقی در محیط فاسد» میگویند. آزمایشها نشان میدهد افراد وقتی در گروهی قرار میگیرند که استانداردهای پایینی دارد، نهتنها رفتار خود را عادیسازی میکنند، بلکه بابتش احساس غرور هم میکنند. مغز برای کاهش ناهماهنگی شناختی، تعریف «پاکیزگی» را تغییر میدهد. جالب اینجاست که تشویق دیگران مثل دوپامین عمل میکند و مسیرهای عصبی خودفریبی را تقویت میکند. فاضلاب اگر زبان داشت، چه قصهها که نمیگفت!
راهکار:
این حکایت استعارهای از «اتاق پژواک» است؛ جایی که آدمها فقط بازتاب تأیید همسطحهای خود را میشنوند. دفعه بعد که کسی شما را بیچونوچرا تشویق کرد، بپرسید: «مخاطبم موش فاضلاب است یا عقاب؟»