تواضع در برابر خدا

خودخداپنداری؛ توهمی که جای خدا را میگیرد:

در روانشناسی به «عقده خدا» میگویند؛ اختلال رسمی نیست اما با خودشیفتگی و ناامنی عمیق پیوند دارد. در روم باستان، وسپاسیان در دم مرگ طنز گفت: «وای، گمانم دارم خدا میشوم»؛ چون خدایی اغلب پس از مرگ و برای تثبیت قدرت سیاسی اعلام میشد.

راهکار:

این جمله را میتوان اینطور بازخوانی کرد: ادعای خدایی نه اوج قدرت، بلکه فرار از مسئولیت انسانی است؛ انسان محدود همانقدر «گاد» است که یک بازیگر در نقش خدا. سپردن جایگاه الهی به «آن بالا» بهمعنای کوچکشدن نیست؛ پذیرش مرزهای انسان و شکستن توهم کنترل است.