تماشاگر آتش

تماشاگر آتش، هیزم فردا؛ درس عبرت از تاریخ:

در روانشناسی اجتماعی، پدیده «گسست اخلاقی» توضیح می‌دهد چطور افراد با تشویق خشونت، خود را تماشاگر می‌پندارند. آزمایش‌های میلگرام نشان داد انسان‌ها به‌راحتی نقش «دنده‌های ماشین» را می‌پذیرند. تاریخ اما نمونه‌های عینی‌تری دارد: در انقلاب فرانسه، همان جمعیتی که با شوق به اعدام‌ها کف می‌زدند، چند ماه بعد خودشان زیر تیغ گیوتین رفتند؛ بیش از ۷۰٪ قربانیان از طبقه سوم بودند. چرخهٔ هیزم شدن تماشاگر، تصادفی نیست، بلکه یک الگوی تکرارشونده است. چرا هنوز کف می‌زنیم؟

راهکار:

تماشاگر ویرانی باور دارد آتش فقط دشمن را می‌سوزاند، غافل از آن که مرزها در شعله‌ها محو می‌شوند. مثل کسی که به طناب دار دیگری چنگ می‌زند، بی‌خبر از آن که طناب هر دو را بالا می‌کشد. این خطای شناختی «خوش‌بینی غیرواقعی» است: اینکه فکر کنیم ما استثنا هستیم.