تقدیر خودساخته

سرنوشت ساختنی است؛ جبر و اختیار در زندگی ما:

روانشناسی بین‌فرهنگی نشان می‌دهد که جوامع با «مرکز کنترل درونی» (مثل غرب) سرنوشت را بیشتر محصول انتخاب فردی می‌دانند، درحالی‌که فرهنگ‌های «جمع‌گرا» آن را نتیجه توافق و مصالحه گروهی می‌بینند. نکته جالب: حتی مغز ما وقتی با دیگران هم‌نوا می‌شویم، مدارهای پاداش را فعال می‌کند، انگار حل‌وفصل کردن سرنوشت در میان خودمان از نظر بیولوژیکی لذت‌بخش است. پس شاید این جمله فقط یک شعار نیست، یک دستورالعمل عصبی است. چقدر از سرنوشت شما حاصل مذاکره است، نه انتخاب انفرادی؟

راهکار:

اگر سرنوشت را نه یک حکم ازلی، که یک قرارداد اجتماعی ببینیم، آن وقت هر گفت‌وگو تبدیل به بازنویسی مشترک آینده می‌شود، نه تماشای منفعل تقدیر.