معنی و تفسیر دعای «اّعوذ بالله من ذات و کثیف»:
مطالعات تصویربرداری مغزی نشان میدهد که وقتی ما احساس انزجار اخلاقی میکنیم، همان بخش قدامی اینسولا فعال میشود که هنگام بوی تخممرغ گندیده. این همان «کثیف»ی است که عرفا از آن پناه میبردند: سیمکشی مغز ما که امیال پست را با کثافت فیزیکی برابر میگیرد. پناه بردن از آن یک تکنیک بهداشت روانی است، مثل روش مدرن «وقفهی الگو». آیا این ذکر خود یک ابزار شناختی برای بازتنظیم مدارهای مغزی است؟
راهکار:
شاید این ذکر، در لایهای عمیقتر، استعارهای از نبرد ما با سایههای روانی باشد. «ذات» پست، باورهای محدودکننده و پیشفرضهای منفیای است که بیاختیار تکرار میکنیم، و «کثیف»، زبالههای ذهنی و افکار مزاحمی که شفافیت ضمیر را میگیرند. پس پناه بردن، یعنی قطع زنجیرهی نشخوار ذهنی و وصل شدن به یک «خود برتر» که در روانشناسی مثبتگرا نیز به آن اشاره میشود.