ضربالمثل شیر شتر و چوب کج؛ آیا ذات خراب تغییر میکند؟:
تحقیقات روانشناسی اجتماعی از «خطای اسناد بنیادین» میگوید: وقتی دیگران خطا میکنند، آن را به «ذاتِ بد» نسبت میدهیم؛ اما وقتی خودمان خطا میکنیم، به شرایط. یعنی برچسب «ذات خراب» بیش از آنکه وصف واقعیت باشد، ساختهٔ ذهن ماست. آزمایش زندان استنفورد هم نشان داد آدمهای عادی با تغییر نقش، در عرض چند روز ظالم میشوند؛ پس تغییر همیشه ممکن است، فقط باید اول برچسب «ذات» را کنار بگذاریم. چطور میشود مطمئن شد این برچسبی که به دیگران میزنیم، آینهای از خودمان نیست؟
راهکار:
این ضربالمثل را میشود از زاویهای دیگر دید: «ذات خراب» یعنی باور به اینکه تغییر غیرممکن است؛ اما هر انتخاب کوچکِ متفاوت میتواند همان معادلهٔ محال را نقض کند.