چرا شیطان فهمید انسان کیست؟ راز سجده نکردن:
در عرفان اسلامی، امتناع شیطان از سجده بهعنوان اولین «نه» مطلق در برابر امر الهی ثبت شده است. این لحظه، مرز میان پیروی کورکورانه و آگاهی فردی را ترسیم میکند. جالب آنکه برخی روانشناسان تحلیلی، این رفتار را کهنالگوی تولد «خود» در برابر «فراخود» میدانند. آیا این «نه» گفتن آغاز هویت بود؟
راهکار:
این جمله را میتوان از زاویهای دیگر نگاه کرد: شناخت عمیقترین حقیقت انسان گاهی از سوی کسی است که علیه او میایستد. شاید این «نکردن» سجده، آینهای باشد برای دیدن جوهر اختیار انسان.