تفسیر «وما رمیت اذ رمیت» و توحید افعالی:
این آیه (انفال/۱۷) به جنگ بدر اشاره دارد و در علم کلام بحث «توحید افعالی» و «کسب» را ساخته است: قرآن هم فعل را به پیامبر نسبت میدهد و هم اثر نهایی را به خدا، تا نشان دهد انسان علت اعدادی است نه علت تامه. همین تنش، نقطهٔ عزیمت بحث جبر و اختیار در اندیشهٔ اسلامی شد.
راهکار:
این آیه ناظر به جنگ بدر است و نقش پیامبر را انکار نمیکند؛ بلکه نشان میدهد اثرگذاری نهایی از خداست. برای فهم دقیقتر، آن را در کنار آیات اختیار انسان و اصل اسباب طبیعی بخوانید تا «توحید افعالی» به تعطیل علل و مسئولیت انسانی تفسیر نشود.