سرنوشت تاریک یا تقصیر شب؟:
در روانشناسی «سوگیری اسناد» میگوید انسان ناکامی را به بیرون (شب) نسبت میدهد و سرنوشت را به درون؛ اسطورههای باستانی هم تاریکی را نه علت، بلکه آینهی ناخودآگاه میدیدند. تاریخ نشان میدهد روایتِ تاریکی همیشه پیش از روشنایی تغییر کرده است. آیا مقصر شب است یا جملههایی که برای خودمان تکرار میکنیم؟
راهکار:
این جمله تاریکی را به سرنوشت گره میزند؛ میشود آن را اینطور بازنویسی کرد: «شب تاریک است، اما سرنوشت را روایت ما روشن میکند.» همین تغییر کوچک، از انفعال به عاملیت میرسد.