فحش به علی توسط قربانیان معاویه: پارادوکس تاریخی:
این جمله نمونهای کلاسیک از «سرزنش قربانی» است، اما با چرخشی تلخ: ستمدیده نه فقط به ستمگر، بلکه به کسی که حتی در آن ماجرا نقشی ندارد حمله میکند. در روانشناسی به این «جابهجایی پرخاشگری» میگویند – وقتی فرد نمیتواند با عامل واقعی دردش روبرو شود، خشم را به هدفی امنتر منتقل میکند. حتی معاویه هم از این مکانیزم بهره برد تا نفرت مردم را از خودش به علی معطوف کند. سؤال اینجاست: آیا امروز هم همین الگو در فضای مجازی تکرار میشود؟
راهکار:
این پارادوکس را به جامعه امروز تعمیم دهید: اغلب قربانیان ستم، خشم خود را ناخودآگاه به سمت قربانیان دیگر یا چهرههای بیگناه نشانه میگیرند، نه منبع اصلی ظلم.