انگار قسمت رمضان داغ علی دیدن است؛ سوگ در پناه قداست:
رمضان در نگاه شیعه تنها ماه روزه نیست؛ ضربت خوردن علی در ۱۹ رمضان و شهادتش در ۲۱ رمضان، این ماه را به بستر «غم مقدس» تبدیل کرده. جالب اینکه نوروسایکولوژی نشان میدهد آیینهای جمعی سوگ، با ترشح اکسیتوسین و اندورفین، پیوند گروهی را تقویت میکنند و درد را به معنای مشترک بدل میسازند. این الگو را در یومکیپور یهودیان هم میبینیم که روزه و توبه با اندوهی آیینی گره خورده. آیا این تضاد، خود رمضان را از یک عبادت فردی به یک تراژدی مقدس ارتقا نمیدهد؟
راهکار:
همآمیزی قداست رمضان با سوگ علی، نوعی «غم مقدس» میسازد که در روانشناسی دین، به تخلیه هیجانی جمعی و انسجام گروهی میانجامد. این تجربه تنها در شیعه نیست؛ برای مثال، مسیحیان در هفته مقدس، هم غم مصلوب شدن مسیح را دارند و هم شادی رستاخیز؛ پارادوکسی که ایمان را عمیقتر میکند.