نه شبیه کسی، نه قابل تکرار؛ منحصر به فرد بودن:
در زیستشناسی، حتی دوقلوهای همسان با DNA یکسان، میکروبیوم و الگوی متیلاسیون متفاوتی دارند؛ همین تفاوتهای اپیژنتیکی باعث میشود واکنش دارویی، بوی بدن و مسیر پیری هیچ دو انسانی یکسان نباشد. تکرارناپذیری استثنا نیست؛ قاعدهٔ زیستشناسی است.
راهکار:
این جمله را میتوان بهجای خودستایی، یک اصل علمی خواند: هر انسان ترکیبی یکتاست از ژنوم، تجربه، حافظه و تصادف. بازقالببندی جایگزین این است: تکرارناپذیری یعنی مقایسه با دیگران ابزار درستی نیست؛ مثل مقایسه دو امضای متفاوت. پرسش جایگزین: کدام بخش از من را هیچکس نمیتواند جایگزین کند؟