شعر غمگین ابتهاج درباره رفتن و دل از دست رفتن:
جالب است بدانید تحقیقات علوم اعصاب نشان میدهد تجربهٔ طرد اجتماعی و جدایی عاطفی، دقیقاً همان مناطق مغزی را فعال میکند که درد فیزیکی (مثل سوختگی) فعال میکند. یعنی مغز ما «دلتنگی» را بهعنوان یک زخم حقیقی ثبت میکند. این بیت ابتهاج بهطرز عجیبی با یافتههای نوروساینس همخوانی دارد: «هر چه هست میرود» یعنی تمام مدارهای لذت و امنیت عاطفی یکباره خاموش میشوند. سؤال: آیا ادبیات فارسی هزاران سال پیش این مکانیزم را شهودی دریافته بود؟
راهکار:
این بیت بهظاهر توصیف یک فقدان عاطفی است، اما میتوان آن را بهعنوان استعارهای از «وابستگی به داراییهای بیرونی» هم تفسیر کرد: وقتی همهٔ هستیات به یک نفر گره خورده، رفتنش همه چیز را میبرد. شاید راه رهایی، ساختن «خودِ جداگانهای» باشد که حتی با رفتن دیگران هم پابرجا بماند.