لیاقت و شعور ذاتی؛ چرا هرکسی لیاقت ندارد؟:
پژوهشهای روانشناختی نشان میدهند آنچه ما «لیاقت» مینامیم، بیش از آنکه ذاتی باشد، با دو عامل مرتبط است: وظیفهشناسی و هوش هیجانی. در آزمونهای شخصیت، افرادی که در این دو مقیاس بالا هستند، در موقعیتهای اخلاقی و اجتماعی قابلاعتمادتر عمل میکنند. حتی تصویربرداری مغزی نشان میدهد تصمیمهای منصفانه با فعالیت قشر پیشپیشانی مرتبط است، نه یک استعداد مرموز. اثر دانینگ-کروگر هم میگوید افراد کمبهرهتر در این حوزهها معمولاً خود را بهتر از بقیه ارزیابی میکنند.
راهکار:
اگر لیاقت را بهجای یک ویژگی ثابت و مادرزادی، حاصل انتخابهای کوچک و مداوم بدانیم، از قضاوتِ «ندارد» به این پرسش میرسیم که «چه شرایطی این لیاقت را ساخته یا سرکوب کرده است؟» این تغییر زاویه هم واقعبینانهتر است و هم از تلخی جمله کم میکند.