ساختمان ذهنی متفاوت

وقتی ساختمان ذهنی دو نفر فرق دارد؛ بحث بی‌فایده است:

تامس کوهن در «ساختار انقلاب‌های علمی» نشان داد وقتی دانشمندان در پارادایم‌های متفاوت کار می‌کنند، حتی با واژه‌های یکسان هم حرف هم را نمی‌فهمند—چون ساختمان ذهنی‌شان کاملاً جداست. بحثشان چند پله بالاتر نیست؛ دو دنیای متفاوت است. یعنی گاهی اصلاً نباید بحث کرد. شما چند بار با این دیوار نامرئی برخورد کرده‌اید؟

راهکار:

این جمله یادآور پارادایم‌های علمی تامس کوهن است: وقتی مبنای فکری دو نفر مثل دو ساختمان مجزا باشد، بحث دیگر بر سر پله‌های بالاتر نیست، بلکه دو جهان موازی‌اند. اما حتی ساختمان‌های گوناگون هم می‌توانند از طریق پل‌های زبانی و هم‌دلی به هم وصل شوند، اگر معمار ذهن طرف مقابل را بشناسیم.