سیاه چاله های تاریخ

قضاوت بدون شناخت؛ گذر از سیاه‌چاله‌های تاریخ:

در روان‌شناسی اجتماعی به این پدیده «خطای بنیادی اسناد» می‌گویند: ما رنج خود را محصول شرایط و رنج دیگران را محصول شخصیت‌شان می‌دانیم؛ به همین دلیل از دور قضاوت کردن آسان است. جالب‌تر اینکه حافظه جمعی مثل سیاه‌چاله، فجایع تاریخی را می‌بلعد و فقط روایت بازماندگان را تابش می‌کند؛ پس قضاوت بدون زیسته مشترک، عملاً محاسبه با داده‌های غایب است. اگر تاریخ را نزیسته‌ای، تصویرت از آن تا چند نسل عقب‌تر است؟

راهکار:

این پرسش را می‌توان به شکل یک آینه دید: هر بار دیگری را قضاوت می‌کنیم، در واقع از رنجی که خود نزیسته‌ایم رأی صادر می‌کنیم. پس به‌جای پاسخ به مخاطب، آن را درباره خودت بخوان؛ کدام قضاوتت از میان ویرانی‌های شخصی‌ات عبور نکرده است؟