سرزنش قربانی؛ گلی که جنسش بد خوانده شد:
در روانشناسی «اثر پیگمالیون» میگوید انتظارات دیگران میتواند عملکرد را واقعاً تغییر دهد؛ اگر باغبان از اول باور داشته باشد گل «جنسش بد است»، کمتر آب و نور میدهد و همان پیشبینی محقق میشود. این چرخه «پیشگویی خودشکوفا» است، نه تقدیر ژنتیکی. چند بار محیط تقصیر را به گردن گل انداخته؟
راهکار:
متن بهجای سرزنش گل، یادآوری میکند که نتیجه رشد فقط به ذات فرد وابسته نیست؛ خاک، نور، زمان و مراقبت مستمر هم تعیینکنندهاند. در روانشناسی به این تمایل «خطای اسناد بنیادین» میگویند: وقتی نتیجه ضعیف میشود، شرایط نادیده گرفته میشود و برچسب «ذات بد» زده میشود. پتانسیل بدون محیط حمایتی شکوفا نمیشود؛ شاید سؤال درست این باشد: چه چیزی در باغ کم بود؟