راز شهادت: کارهایی که شهید نکرد:
در روانشناسی، «سوگیری قصور» (Omission Bias) میگوید ما آسیب ناشی از بیعملی را کمتر از آسیب ناشی از عمل میدانیم. اما گاهی ترک فعل، خود یک عمل قدرتمند است: مثل سکوت نکردن در برابر ظلم، یا خیانت نکردن وقتی فرصتش هست. این نقلقول شهدا را نه بر اساس کاری که کردند، بلکه بر اساس تسلیم نشدنشان تعریف میکند؛ یعنی ایستادگی در برابر «انجام دادن».
راهکار:
پژوهشهای روانشناسی اجتماعی نشان میدهد که «قهرمانان اخلاقی» اغلب نه با اعمال فوقالعاده، بلکه با مقاومت در برابر وسوسهها و خودداری از کارهای نادرست تعریف میشوند. شاید بهتر باشد گاهی به جای اینکه به دنبال انجام کارهای بزرگ باشیم، فهرستی از «کارهایی که نباید انجام دهیم» تهیه کنیم.