نظریه دنیای عادلانه

زمین گرد است و کارما بالا دست؛ واقعیت یا باور؟:

کارما در سانسکریت به معنای «عمل» است، نه مجازات. ذهن اما برای فرار از بی‌نظمی، «خطای توالی» مرتکب می‌شود: چون دو رویداد پشت هم دیده می‌شوند، دومی را نتیجهٔ اولی می‌پندارد. آزمایش لرنر نشان داد باور به دنیای عادلانه چنان قوی است که افراد قربانی بی‌گناه را هم سرزنش می‌کنند تا نظم خیالی حفظ شود؛ پذیرش تصادف بودنِ رنج برای مغز هزینه‌برتر است.

راهکار:

این جمله نسخهٔ فشردهٔ «هر چه کنی به خود کنی» است؛ با این تفاوت که کارما را نه‌عنوان یک قاضی ماورایی، بلکه مثل یک الگوریتم اجتماعی می‌بیند: رفتارهای سمی معمولاً دیر یا زود شبکهٔ حمایتی خودشان را می‌سوزانند، چون دیگران یاد می‌گیرند فاصله بگیرند.