اخلاق و شعور: وابستگی اخلاق به ناظر:
در روانشناسی، 'اثر تماشاگر' (Audience Effect) نشان میدهد که افراد حتی با دیدن یک جفت چشم نقاشی شده، رفتار اخلاقیتری از خود نشان میدهند. این یعنی شعور ناظر (حتی نمادین) میتواند اخلاق ما را تغییر دهد. اما آیا اخلاق واقعی جایی است که هیچکس نمیبیند؟
راهکار:
این جمله یک پارادوکس اخلاقی را نشان میدهد: اگر اخلاق به شعور ناظر وابسته باشد، پس در خلوت خود چه اخلاقی داریم؟ شاید این سوال ما را به عمق مفهوم 'اخلاق واقعی' میبرد.