نمایشنامه طوفان شکسپیر

جهنم خالی است؛ خاستگاه جمله معروف شکسپیر:

این جمله دیالوگی از نمایشنامه «طوفان» شکسپیر (حدود ۱۶۱۱) است؛ آریل پس از غرق کردن کشتی به پروسپرو می‌گوید: «جهنم خالی است و همه شیاطین اینجا هستند.» شکسپیر آن را برای موقعیتی نمایشی نوشت، نه بیانیه اخلاقی. در روانشناسی اجتماعی، «خطای اسناد بنیادین» نشان می‌دهد چرا شرارت را به افراد نسبت می‌دهیم نه به ساختار موقعیت؛ در حالی که موقعیت، رفتار شیطانی را عادی می‌کند.

راهکار:

جهنم در این جمله یک مکان جغرافیایی نیست؛ یک وضعیت اخلاقی است که آدم‌ها با خود حمل می‌کنند. بازخوانی آن در شبکه اجتماعی، شرارت را از یک نقطه دور به میانه رابطه‌ها می‌آورد.