نقد فلسفه طبیعی

چرا نمی‌توان از طبیعت بی‌رحم اخلاق ساخت؟:

دیوید هیوم ۲۸۰ سال پیش شکاف «هست-باید» را فاش کرد: از توصیف طبیعت نمی‌شود نسخه اخلاقی پیچید. جالب آنکه در دل همان طبیعتِ به‌ظاهر بی‌رحم، خفاش‌های خون‌آشام، خون را با هم‌گونه‌های گرسنه تقسیم می‌کنند و شامپانزه‌ها افراد متخلف را تنبیه می‌کنند. یعنی حتی بی‌رحم‌ترین زیست‌بوم‌ها هم رگه‌هایی از همکاری را تکامل داده‌اند. آیا استثناهای مهربانی در طبیعت، استدلال «بی‌رحم باش» را نقض نمی‌کند؟

راهکار:

شاید طبیعت خشن باشد، ولی انسان با همدلی، فرهنگ و عدالت، «طبیعت ثانویه‌ای» ساخته که از غریزه محض فاصله دارد. تو گویی اخلاق، هنر عبور از طبیعت اولیه است.