نقد اجبار

الزام؛ نامی که دیگر وجود ندارد:

پارادوکس «الزام»: وقتی یک هنجار صریحاً «اجبار» نامیده می‌شود، مشروعیت درونی‌اش فرو می‌ریزد. تاریخ قوانین پوشش در روم و ایران نشان می‌دهد نام‌گذاری رسمی، مقاومت را چند برابر کرده. روانشناسی واکنش‌گری هم می‌گوید اجبار، میل به نفی آن را فعال می‌کند؛ پس اگر نامی از الزام نمانده، شاید خود مکانیزم به عادت و خودسانسوری تغییر نام داده.

راهکار:

این جمله را می‌توان این‌طور بازخوانی کرد: «الزام» حذف نشده؛ فقط از قانون به عادت، از ترس به خودسانسوری، و از نام به سکوت تغییر کرده. برای عمیق‌تر شدن، یک مصداق روزمره بنویس که در آن هیچ‌کس تو را مجبور نمی‌کند، اما باز هم همان کار را انجام می‌دهی.