سلام بر محاسن خضابشده؛ شرحی بر زیارت عاشورایی:
عبارت «الشیب الخضیب» در زیارت ناحیه مقدسه، ارجاعی به محاسن سپید امام حسین (ع) است که در گودی قتلگاه با خون سر آغشته شد. در روانشناسی رنگ، این تضاد سفیدی و قرمزی، نهایت معصومیت در برابر خشونت را رمزگذاری میکند. جالب اینکه در شیمی باستانی، «خضاب» معمولاً با حنا یا وسمه برای پوشاندن سفیدی مو به کار میرفت، اما اینجا خون، خودْ رنگ دائمی حماسه میشود. به همین دلیل در ادبیات عاشورایی فارسی، «محاسن خضابشده» به کهنالگویی از مظلومیت تبدیل شده که بدون ذکر نام نیز شناخته میشود.
راهکار:
این جملات از دل زیارتنامههای کهن، پیکر بیجان را نه با ضعف، که با استعارهای از ایثار به تصویر میکشند. شاید بهجای غرق شدن در غم محض، بتوان آن را نمایشی از هزینهی پابرجا ماندن یک حقیقت دید. غمی که هر سال بازتولید میشود، در واقع تمرینی جمعی برای زنده نگهداشتن مرز بین حق و باطل است.