منفعت در روابط

منفعت و معرفت در روابط:

منفعت‌طلبی پنهان در ضرب‌المثل «سگ و خر»:

در زیست‌شناسی تکاملی به این پدیده «دوراهی زندانی» می‌گویند: فردی که همکاری بی‌قیدوشرط می‌کند (سگ) طعمهٔ سوءاستفاده می‌شود، اما فردی که همکاری مشروط دارد (خر) اعتماد جلب می‌کند. جالب‌تر اینکه در آزمایش‌های روانشناسی، انسان‌ها ناخودآگاه به کسانی که «مفید» اما نه «مسخّر» هستند امتیاز بیشتری می‌دهند. این دقیقاً همان منفعتی است که متن به آن اشاره می‌کند. آیا جامعه‌ی مدرن ما هم این دوگانگی را بازتولید می‌کند؟

راهکار:

«سگ بودن» نماد وابستگی بی‌قیدوشرط و «خر بودن» نماد مفید بودن است. این متن پارادوکس روابط انسانی را نشان می‌دهد: مردم از کسی که همه‌چیز را بی‌چشمداشت می‌دهد فراری‌اند، اما کسی را که برایشان ارزش تولید کند می‌پسندند. نکتهٔ ظریف: هر دو نقش در نهایت به نفع طرف مقابل طراحی شده‌اند نه خود فرد. اگر این را بپذیریم، راه خروج از این دوگانه چیست؟ شاید تبدیل شدن به «روباه» (مزیت‌طلب هوشمند) گزینه‌ای باشد.